مواد معدنی بدن (8) پتاسیم

پتاسیم

این عنصر در سال 1811 توسط Sir Humphrey Davy در انگلستان کشف گردید. منشاء نام این عنصر از کلمه انگلیسی پتاس"potash " به معنای قلیائی و نشانه آن از کلمه لاتین"kalium " گرفته شده است.

  نسبت سدیم به پتاسیم درمایعات داخل سلولی 1 به 10 ودرمایعات خارج سلولی 28 به1 است.مقادیر پتاسیم موجود  د رپلاسمای  خون معمولاً مؤید میزان متابولیسم سلولی بوده و میزان ذخایر بدن را نشان می دهد.میزان پتاسیم پلاسما در حالت اسیدوز و کاتابولیسم بافت های بدن بالا می رود و این بدان معناست ک پتاسیم برای برقراری تعادل اسید وباز از سلول ها خارج می شود.

  این در حالی است که در حالت قلیایی بدن ، هنگام سنتز پروتئین و بالا رفتن ذخایر گلیکوژن، میزان پتاسیم کاهش می  یابد(ورود پتاسیم به درون سلول).

  پتاسیم مهمترین کاتیون مایع داخل سلولی با غلظت 150 – 140 میلی اکی والان در لیتر است. غلظت خارج سلولی پتاسیم  5/ 3 تا 5 میلی اکی والان در لیتر است .   مقدار پتاسیم بدن یک فرد 65 کیلو گرمی ، حدود 140 گرم است. از این مقدار تنها 1/3 گرم در مایع خارج سلولی است و  137 گرم باقی مانده ، داخل سلول های بدن وجود دارد، واز این مقدار نیز 5/4 آن در عضلات اسکلتی یافت می شود.    مقدارپتاسیم در اسکلت جزیی است.

   وظایف پتاسیم

  عبارتند از:

1-  نگهداری تعادل آب داخل یاخته های بدن به عنوان یون اصلی دارای بار الکتریکی مثبت داخل یاخته.

2- به عنوان فعال کننده تعدادی از آنزیم ها به خصوص آنهایی که انرژی تولید می کنند.

3- کمک به پایداری ساختمان داخلی یاخته های بدن.

4-  کمک به یاخته ها در تولید پروتئین.

5-  انتقال پیام عصبی به همراه سدیم.

6-  افزایش تحریک پذیری قلب و عضله اسکلتی برای پذیرش سهل تر پیام های عصبی.

7- نگهداری تعادل اسید وباز در بدن به همراه بی کربنات ، فسفات،پروتئین، سدیم، کلسیم ومنیزیوم.

8- تحریک حرکات طبیعی لولۀ گوارش.

جذب و دفع پتاسیم

 جذب پتاسیم ازرژیم غذایی به شکل غیر فعال است و احتیاج به هیچ ساز  وکار اختصا صی ندارد.جذب از طریق روده باریک   انجام می گیرد و بستگی به غلظت پتاسیم در غذا دارد.جذب از محلی انجام می گیرد که برآیند غلظت پتاسیم در روده بیشتر از  از غلظت آن در همان ناحیه باشد.ترشح پتاسیم ، احتمالاً از روده فراخ انجام می شود.حرکت سریع مواد در روده برای جذب ،  نامطلوب است. تحت این شرایط (مثل اسهال مزمن) ، ممکن است کاهش پتاسیم سرم روی دهد.

 دفع و ترشح پتاسیم را میزان پتاسیم رژیم غذایی مشخص می کند.با ورود 35/2 گرم پتاسیم ، 15/2 گرم در ادرار ترشح و  39/0 گرم در مدفوع ظاهر می شود.تعادل منفی 19/0 گرمی به علت اختلال کار یاخته های طبیعی است که پتاسیم را سرانجام  به درون ادرار ترشح می کند.

 ترشح پتاسیم در مدفوع فرد سالم کم است و احتمالاً بیش از 200 میلی گرم در روز نمی شود.از دست رفتن پتاسیم با تعریق  معمولاً قابل ضرف نظراست.

   میزان مورد نیاز ومنابع

  میزان  مورد نیاز روزانه 50 تا 200 میلی گرم در روز است. ورود این عنصر به بدن از طریق رزیم غذایی بین 587 تا  1960 میلی گرم در روز است که از مصرف معمول 58/2 گرم تا 85/ 4 گرم کلرید پتاسیم حاصل می آید.

   پتاسیم در مقادیر بالایی در میوه ها، سبزیجات، گوشت های تازه، حبوبات، آجیل وانواع لوبیا یافت می شود.                                                                                                                             بیشتر غذا ها بین 100 تا 300 میلی گرم پتاسیم در هر 100 گرم دارند، بجز خامه، چربی، سفیدۀ تخم مرغ ، سیرابی، نان سفید  و برنج سبوس گرفته که از نظر پتاسیم فقیرند.

  هیپر کالمیا( افزایش پتاسیم خون) موجب ضعف ماهیچه ای به طور ثانویه ، به دلیل نقص دپلاریزاسیون سلولی شده ، و در نهایت  موجب فلج و آریتمی می شود.

  کمبود پتاسیم در اسهال و استفراغ ، سوء تغذیه پروتئین و کالری و جراحی های وسیع شایع  است.

  فقدان پتاسیم سبب کاهش سطوح گلیکوژن ذخیره شده می‏گردد که می‏تواند به وسیله کاهش سریع انرژی، ورزش را کند نماید.

   کمبود   پتاسیم سبب ضعف و خستگی شدید ماهیچه‏ای که از اولین علایم کمبود هستند، می‏گردد.

   از دست‏دهی بیش از حد مایعات ناشی از عرق کردن، اسهال یا تکرر ادرار ازعلل شایع کمبود پتاسیم است. ورزشکاران و یا  افرادی که در آب و هوای گرم کارمی‏کنند، می‏توانند از طریق تنفس، تا سه گرم در روز پتاسیم از دست دهند. داروهای مُدرّ که  به منظورپاکسازی کلیه‏ها از آب و سدیم اضافی به کار می‏روند، همچنین ممکن است سبب کمبود پتاسیم گردند. هرجا سدیم برود، پتاسیم نیز به همان جا می‏رود، لذا نیاز به تأمین مجدد پتاسیم وجود دارد.

  تعادل مناسب سدیم و پتاسیم درغذا و دریافت آنها از اهمیت ویژه‏ای برخوردار است. یکی از شایع‏ترین مشکلات، وجود مقادیر اضافی سدیم در رژیم غذایی است که این تعادل را برهم می‏زند. بسیاری از تحقیقات نشان داده‏اند که یک رژیم کم‏ پتاسیم و پرسدیم  نقش مهمی در ابتلا به سرطان و بیماریهای قلبی ـ عروقی ایفا می‏کند و جای تعجبی ندارد که یک رژیم کم‏ سدیم و پرپتاسیم سبب  پیشگیری از ابتلا به این بیماریها می‏گردد.

  گرچه سطوح پایین پتاسیم، با فشارخون بالا ارتباط دارد، اما قطعا مشخص نیست که مقادیر بیشتر پتاسیم سبب تنظیم آن گردد.                                                                                                   در اغلب افراد، محدودیت سدیم به تنهایی سبب بهبود کنترل فشار خون نمی‏گردد و بایستی به همراه دریافت بالای پتاسیم باشد.    

   بیشتر جوامع، دریافت سدیمی دو برابر پتاسیم دارند که اغلب از طریق غذاهای فرآیند شده می‏باشد. 

  محققین یک نسبت دریافت پتاسیم به سدیم 5 به 1 را برای حفظ سلامتی توصیه می‏کنند که در واقع 10 برابر دریافت متداول است.   برای اطمینان از دریافت کافی پتاسیم، یک رژیم طبیعی غنی از میوه و سبزیجات پرپتاسیم توصیه می‏گردد.

/ 0 نظر / 11 بازدید